Autisme – verdriet – verstarring en beweging
Marijke heeft een knobbeltje in haar borst en is voor verder onderzoek doorgestuurd naar het ziekenhuis. Peter zegt er niet veel van. Hij neemt het ter kennisgeving aan.
In de weken daarna is hij wat teruggetrokken, snel mopperig, kortaf.
Zij ook.
Er hangt veel spanning in de lucht.
Ze ervaart hem als kil en afstandelijk. Net nu ze steun wil!
Ze zoekt die steun wel bij een vriendin, maar het is een troostprijs.
Ze wilde het van Peter…
Als ze de uitslag krijgt, vertelt ze hem blij dat het niets is! Ze is zo opgelucht!
Peter kijkt op van zijn boek: ‘Oh’, is alles wat hij zegt.
Bruusk draait Marijke zich om en loopt naar boven. Stilletjes huilt ze in haar eentje op bed. Van teleurstelling, van ontlading van de spanning, van de opgekropte frustratie van geen steun voelen van Peter.
Een week lang leven ze hun gewone leven, functioneel praktisch naast elkaar – er is weinig contact.
Beweging en begrip
Tot ze samen een wandeling maken.
Peter begint te vertellen: dat hij wel zag dat het moeilijk was, maar zich geen raad wist.
Hij was alleen maar bang om haar kwijt te raken, bang dat ze ernstig ziek zou zijn. Hij zat opgesloten in zijn angsten – voelde zich verstard en schuldig.
Schuldig omdat hij niets kon doen.
Nu hij een kijkje in zijn hoofd heeft gegeven, is het de beurt aan Marijke.
Ook zij kan vertellen wat er in haar om ging en waar ze behoefte aan had gehad. Zonder verwijten, puur om te delen.
De beweging van hun lichaam tijdens het wandelen, geeft ook weer beweging in hun hoofd en beweging naar elkaar.
Meer is er niet nodig.
Er hoeft immers niets opgelost te worden, niets veranderd te worden of anders aangepakt te worden.
Ze zijn wie ze zijn, ook al valt dat niet binnen het ‘ideale plaatje’.
Het enige dat ze zich voornemen is om wat eerder te gaan wandelen als er weer zo’n onbegrepen spanning gevoeld wordt.
Omgaan met emoties bij autisme en jouw rol als autismecoach
Heftige emoties kunnen iemand volledig overspoelen en tijdelijk lamleggen. In zo’n toestand is het vaak moeilijk om overzicht te houden, gedachten te ordenen en betekenis te geven aan wat er gebeurt.
Tegelijkertijd doet de buitenwereld vaak júist dan een dringend beroep op actie: reageren, de juiste woorden vinden, je inleven, aanwezig zijn. Dat spanningsveld is groot.
Heftige emoties vragen doorgaans meer tijd om verwerkt te worden. Dat staat in contrast met feitelijke informatie, die sneller en eenvoudiger te verwerken is. Dit verschil is belangrijk om te herkennen en te erkennen.
Binnen neurodivergente (vriendschaps-)relaties kan dit inzicht veel druk wegnemen. Het helpt om verwachtingen bij te stellen die op dat moment niet haalbaar zijn. Daarmee kan onnodig verdriet worden voorkomen.
In de beschreven situatie was er al sprake van angst en verdriet rondom een mogelijke borstkankerdiagnose. Dat op zichzelf is ingrijpend. Wanneer daarbovenop ook nog het gevoel ontstaat dat je elkaar niet begrijpt in hoe je met die emoties omgaat, kunnen beide partners zich eenzaam en machteloos voelen. Dat extra verdriet is vaak niet nodig, maar ontstaat wel wanneer er geen ruimte is voor ieders manier van verwerken.
Als autismecoach kun je veel betekenen rondom uitleg over emoties, de betekenisverlening en het zoeken naar een goede manier van omgaan met die emoties. Want dit is voor veel mensen een enorme zoektocht – en dus komt het er wel eens ‘raar’uit…. En wordt het als ‘moeilijk doen’ bestempeld. Dan ontstaan er makkelijk overtuigingen en innerlijke conclusies, zoals: “hij is kil”, “ik kan dit niet”, of “ik doe het toch nooit goed”.
Maar wat mij betreft geldt:
“Iemand ís niet moeilijk – iemand héeft het moeilijk”
Dit inzicht is vaak voor zowel degene met autisme en de directe omgeving een belangrijke om met meer (zelf)compassie te kunnen leren kijken naar wat er gebeurt en iets van de bevroren spanning te kunnen ‘ontdooien’.
Letterlijk bewegen helpt vaak ontzettend om ook beweging te krijgen in je hoofd, zodat je niet compleet vast loopt in nare overtuigingen en angst.
Je kunt dit als coach letterlijk tijdens een coachgesprek inzetten (bijvoorbeeld wandelend coachen). Daarnaast is het altijd goed om samen met je coachee op zoek te gaan naar een manier van bewegen die makkelijk te doen is als er veel heftige emoties zijn.
Ik zeg bewust ‘makkelijk te doen’ – als in makkelijk te starten. Want als iemand al enorm worstelt met heftige emoties, is er geen ruimte om moeilijke dingen te doen.
Wat als makkelijk of moeilijk ervaren wordt, is per persoon uiteraard verschillend. Dus standaard noemen ‘ga een rondje lopen’ is niet de oplossing!
Als coach zoek je naar iets heel specifieks dat voor jouw coachee werkt. Voor de een is dat wandelen, voor een ander de sportschool en voor weer iemand anders is de deur uit gaan al een te grote stap. Dan zoek je samen naar een eenvoudige doe-activiteit binnenshuis.
Emoties vragen nu eenmaal om beweging en contact met het lichaam. En vaak is het voor mensen met autisme ontzettend helpend om hier een concrete weg in te vinden.
Aan jou als coach om hierin sparringpartner te zijn, mee te denken en uit te nodigen tot uitproberen en ‘testen’ wat het beste werkt.
In het coachen rondom emoties is geen ‘one-size-fits-all’.
Juist de uitwisseling van ervaringen verrijkt ons vak.
Wat is jouw manier om als autismecoach mensen te helpen om met hun emoties om te leren gaan?
Als je wilt, deel het hier, zo leren we van elkaar.